safe

Vodič za poljoprivrednike

Partneri

Pokrajinski sekretarijat za graditeljstvo, urbanizam i zaštitu životne sredine
Pokrajinski sekretarijat za graditeljstvo, urbanizam i zaštitu životne sredine
Fond "Evropski poslovi" Autonomne Pokrajine Vojvodine
Fond "Evropski poslovi" Autonomne Pokrajine Vojvodine
Grad Sombor
Grad Sombor
Opština Baja
Opština Baja
dobri susedi

Rasprostranjenost ambrozije

  • U naseljenim mestima, na javnim zelenim površinama ambrozija zahteva najviše pažnje jer zauzima širi prostor. Taj prostor, tj. te javne zelene površine su pokrivene velikim brojem jedinki ambrozije. Na lokacijama javnih zelenih površina, ambrozija je biljka koja dominira i javlja se u većim ili manjim skupinama, sa velikim brojem jedinki koje ih čine. Čim se jednom pojavi, a ne preduzmu se određene mere, ambrozija se brzo širi. Ova mesta su vrlo pristupačna tako da je uništavanje na tim površinama pre svega mehanički i dosta efikasno. Takođe, značajna zastupljenost ambrozije na neobradivim površinama jedan je od važnijih razloga njenog efikasnog širenja.

    Rasprostranjenost ambrozije na usevima u seoskim sredinama 

    Ekspanzija ambrozije, koja se u srednjoj i istočnoj Evropi beleži u protekle dve decenije, blisko je povezana sa procesom socio-ekonomske i poličke tranzicije. Tokom ovog procesa, brojni poljoprivredni kombinati i kooperative socijalističkog tipa su zatvoreni, a ogromni kompleksi zemlje razdeljeni prvim vlasnicima ili njihovim naslednicima, koji je nisu obrađivali, često i godinama. Na taj način su zapuštene velike površine nekada dobro obrađivanog zemljišta, koje je ambrozija lako i brzo kolonizovala.


    Pored toga, izgradnja novih puteva, autoputeva, trgovačkih centara itd, doprinela je formiranju velikih površina degradiranog zemljišta jer, po pravilu, u bivšim socijalističkim zemljama nisu postojali, ni postoje standardi upravljanja eksterijerom. Smatra se da su, trenutno, južni delovi Mađarske i Vojvodina, delovi Evrope koji su najteže pogođeni širenjem ambrozije i zagađenjem vazduha njenim polenom.

    Poljoprivredna proizvodnja je vrlo složen proces koji zahteva planiranje i donošenje odluka koje utiču na uspeh proizvodnje. Donošenje blagovremenih i ispravnih odluka usko je vezano sa posedovanjem odgovarajućih znanja, veština i blagovremenih informacija, pravilnim uočavanjem i sagledavanjem mogućih problema i iznalaženja odgovarajućih pravovremenih rešenja.

    U seoskoj sredini, na njivama i kolskim putevima takođe ima dosta ambrozije, ali ne gradi zatvorene skupine, već se javlja raštrkano, u manjem broju jedinki, ali velikoj zahvaćenoj površini. U usevima je nije moguće kositi bez dozvole vlasnika, kao i na uvratinama, koje su takođe privatno vlasništvo. Procenjeno je da u seoskim sredinama ambrozija nije dominantna, već raste pojedinačno, ili u manjim grupama. Na obrađenom zemljištu brzo raste i sprečava razvoj drugih biljaka. Ne prija joj redovno održavanje useva, bašta i njiva. Zbog raštrkanosti, nije moguće (a ni potrebno) kositi biljni materijal, već ga treba seći ručno.

    Kao korov javlja se u svim usevima, u usevima žitarica, okopavina, u voćnjacima, vinogradima, povrtnjacima, baštama. Zahvaljujući velikoj prilagodljivosti nastanjuje veoma različita staništa. Ekološki bi je mogli okarakterisa kao biljku umereno vlažnih, azotom bogatih, organskim materijama siromašnih, rastresitih, osvetljenih, veoma toplih staništa. U novije vreme, nalazi se i na slatinama, što implicira da podnosi i zaslanjena zemljišta. S obzirom da poseduje izraženu kompetitivnu sposobnost u odnosu na useve u kojima se javlja, ambrozija pričinjava velike direktne i indirektne štete u biljnoj proizvodnji. Kao korovska biljka, ambrozija izaziva isušivanje zemljišta, jer pomoću dobro razvijenog korena crpe iz zemlje dosta vode i mineralnih materija. Na taj način ona direktno utiče i na smanjenje prinosa kod većine poljoprivrednih kultura.

    Da bi uništavanje ove korovske vrste bilo efikasno, glavno pitanje je gde ovaj korov ne može da opstane?

    Odgovor je na travnatim terenima gde biljke rastu tesno jedna uz drugu. Znači, eliminisanjem otvorenih, golih površina ovoj korovskoj biljci se oduzima glavno stanište. Ukoliko bi ivice puteva, jarkova, zemljane površine u naseljima i bilo gde drugde, pokrivala košena, gusta trava, ova neugodna biljka velikim delom bila bi uklonjena. 

    U usevima se može uništiti mehaničkim putem i košenjem. Mehanički način podrazumeva okopavanje, pluženje i tanjiranje, a korisno je samo na onim lokacijama gde se može redovno primenjivati, kao što su njive ili bašte, jer slobodna površina dobijena uklanjanjem korova omogućuje ovoj korovskoj vrsti, kao i drugim korovima da im u zemljištu sačuvano bezbrojno seme iznova iznikne. Plevljenje je moguće tamo gde se korov javlja u manjem broju, među drugim biljkama. Populacija ambrozije u centralnoj Evropi se rapidno širi, naročito u poljoprivrednim regionima. Ovaj fenomen se delimično može objasniti prelaskom sa tradicionalnih ratarskih kultura (kukuruz, pšenica) na nove (suncokret), jer se seme ambrozije veoma često može pronaći u semenu suncokreta, s obzirom na pripadnost istoj biljnoj familiji.

    Prilikom košenja leguminoza i veštačkih trava njeno učešće u otkosu znatno smanjuje kvalitet sena. Zbog svega predhodno navedenog, treba znatno poraditi na njenom suzbijanju. Pre svega mora se karantinski zaštiti uvoz zaraženog semena i sistematski pregledati poljoprivredno zemljište.

    U usevima kao što je kukuruz, soja, a pogotovo strnište, ambrozija je prisutna u velikom procentu. Visoka zastupljenost ambrozije na strništu, površinama posle žetve pšenice, je idealan uslov za ubrzano nicanje njenog semena čemu još pogoduje visoka temperatura i još uvek dovoljno vlažno zemljište. 

    Samo tamo gde nije moguće izvršiti košenje korova koristi se hemijsko suzbijanje, preparatima herbicidima, koji su toksikološki i ekotoksikološki povoljni i netoksični za čoveka i životnu sredinu. Od hemijskih mera borbe protiv ovog korova može se koristiti veliki broj herbicida sa različitim aktivnim materijama, kao preparata na bazi: 2.4D, glifosat, prosulfuron, dikamba, parakvat, primisulfuron, fluroksipir-metil, dikamba+ triasulfuron, rimsulfuron+dikamba, alahlor i dr. Primena herbicida je kompleksna i neizvesna uzevši u obzir šarolikost agrotehničkih postupaka na našim prostorima i težnju da se pređe na ekološku poljoprivredu. Hemijska sredstva treba primenjivati samo po savetima stručnjaka! 

    Naučnici u novije vreme rade na otkrivanju njenih prirodnih neprijatelja, kako bi prirodnim putem sprečili njen invazivni razvoj. Uključivanjem ambrozijinog listojeda (Lygogramma suturalis) i sovice (Tarachidia candefacta), kao i primenom biopreparata koji sadrži fitopatogeni ambrozin u podsticanju gljivice bele rđe da uništava ambroziju, postignu su značajni rezultati u biološkoj borbi. Moraju se primeni sve agrotehničke, hemijske i biološke mere zaštite, kako bi se smanjio prostor za njen razvoj i širenje.

    Iako su do danas, rezultati monitoringa aeropolena najveću primenu našli u medicini, mora se napomenuti da su u poslednje vreme aerpalinološki podaci nezamenljivi u oblasti poljoprivrede, jer mogu da se koriste za praćenje protoka gena genetskimodifikovanih useva, ali i za prognoziranje produkcije anemofitilnih poljoprivrednih kultura. 

 
EUOva internet stranica je organizovana uz finansijsku podršku Evropske unije. Za sadržaj ove internet stranice je odgovoran isključivo Fond "Evropski poslovi" Autonomne Pokrajine Vojvodine i sadržaj ovog dokumenta ne odražava zvanično mišljenje Evropske unije i/ili Direktorata.